Δήμος Πωγωνίου

Διαχειριστής

Διαχειριστής

Κυριακή, 30 Ιανουαρίου 2011 17:02

Κουκλιοί

Στους πρόποδες του Κασιδιάρη, σε υψόμετρο 440μ. είναι χτισμένο το χωριό Κουκλιοί. Ετυμολογικά η ονομασία του χωριού προέρχεται από τη λέξη «κουκούλι», που φτιάχνουν οι μεταξοσκώληκες, απόδειξη οι πολλές μουριές που έχει το χωριό.

Το πότε χτίστηκε δεν είναι γνωστό απ΄ όσα ιστορικά στοιχεία έχουμε μέχρι σήμερα και ούτε πια είναι η παλιά ονομασία του. Η παράδοση σώζει σε εμάς ότι το χωριό ήταν κάποτε πολύ μεγάλο και αριθμούσε 300 σπίτια και ύστερα από πανώλη που εξαπλώθηκε και στα γειτονικά χωριά, σχεδόν ερημώθηκε. Οι λιγοστοί κάτοικοι που απόμειναν, έχτισαν νέο χωριό στη θέση «Πλάκες», όπου σώζονται ερείπια.

Αξιόλογο είναι να παρατηρήσει κανείς την παραδοσιακή παρασκευή του τσίπουρου κάθε φθινόπωρο που γίνεται με τον κλασικό σχεδόν τελετουργικό τρόπο. Επίσης γνωστή είναι η γιορτή καλαμποκιού που γίνεται κάθε καλοκαίρι.

 

Κυριακή, 30 Ιανουαρίου 2011 17:00

Καταρράκτης

Το όνομά του το πήρε από το φυσικό καταρράκτη που σχηματίζουν τα νερά του Καλαμά. H παλαιά του ονομασία είναι «Γλύζιανη» που σημαίνει «τόπος γλιστερός» και μαρτυρεί τη θέση του που είναι πράγματι μοναδική σαν να είναι γαντζωμένο στον λόφο με τις απόκρημνες κλίσεις του.
Η αρχική του θέση λέει η παράδοση, βρισκόταν στην περιοχή που οι ντόπιοι ονόμαζαν πεταλούδες, στην άλλη άκρη του Καλαμά, κοντά στην εκκλησία των Ταξιαρχών και στον μεγάλο δρόμο Ιωαννίνων- Αργυροκάστρου. Με το χρόνο, λόγω πιθανότατα κάποιας λοιμώδους αρρώστιας, σημειώθηκε μετεγκατάσταση του πληθυσμού στη σημερινή του θέση.
Πήρε το όνομά του από τον μεγάλο καταρράκτη που υπήρχε στον ποταμό Καλαμά ο οποίος καταστράφηκε στις 6 Δεκεμβρίου του 1895, μετά από μια κατακλυσμιαία βροχή η οποία πλημμύρισε τον κάμπο της Βελλάς. Ιστορικοί και περιηγητές όπως ο λόρδος Βύρωνας, ο Πουκεβίλ, ο Λιβ και ο Αραβαντινός έχουν υμνήσει το κάλος του καταρράκτη, το ύψους του οποίου φτάνει τα 30μ. Συγκεκριμένα ο Αραβαντινός αναφέρει χαρακτηριστικά:<<Το ύψος του και η βαρύτατη κατάπτωση των αφροδεστάτων νερών δημιουργούν τεράστια εντύπωση, ο δε θόρυβος ακούγεται σε απόσταση δύο με τρείς ώρες, καταστράφηκε όμως εξαιτίας μεγάλης βροχής που έπληξε την κοιλάδα στις 6  Δεκεμβρίου του 1879 ή το 1880 και ο σαφώς υποδεέστερος του αρχικού είναι σήμερα γύρω στα 20  περίπου μέτρα>>. Από τις περιγραφές τις οποίες έκαναν ξένοι περιηγητές διαφορετικής εθνικότητας και ιδιότητας κατά τον 19ο κυρίως αιώνα, μεταξύ των οποίων: Του Γάλου διπλωμάτη-ιατρού pougeville που τον Μάιο του 1806 ακολουθώντας το ρεύμα του Καλαμά φθάνει στον Καταρράκτη της Γλίζιανης και του δίνεται η ευκαιρία να τον περιγράψει, εκπληρώνοντας έτσι παλιότερη υπόσχεσή του: <<ο Καταρράκτης μια υδατόπτωση από είκοσι πέντε μέτρα ύψος καθώς το μάτι αγκαλιάζει όλο τον όγκο των υδάτων του αποτελεί ένα εντυπωσιακό θέαμα>>. Του Άγγλου Στρατιωτικού –τοπογράφου Leake που κατέβηκε στην κοιλάδα του Καλαμά διαμέσω αμπελιών στις  5 Ιουνίου του 1809 και βρέθηκε μπροστά στον Καταρράκτη:,<<Το ποτάμι είναι εξήντα ή εβδομήντα πόδια (αγγλοσαξονική μονάδα μήκους, και κατά τον Leake το  ύψος του είναι  18 -21 μέτρα περίπου), και πέφτει σε έναν γκρεμό, ενώ πυκνό δάσος στη μια πλευρά και μερικές καλύβες και μύλοι στην άκρη της αντίθετης όχθης συμπληρώνουν την ομορφιά του τοπίου>>.
  Του Άγγλου  G.G.Byron Λόρδου- ποιητή όπου επισκέφθηκε την περιοχή τον Οκτώβριο του 1809 και ο θαυμασμός του περιγράφεται σε μέρος της παρακάτω στροφής της περίφημης ποιητικής του δημιουργίας 
<< Childe Harold>>.  <<και το τραχύ αχολόγημα παρέκει του χειμάρρου  μας δείχνει που γκρεμίζεται και ο μέγας καταρράκτης  ορμητικός ανάμεσα στους απότομους βράχους, που πότ΄ευραίνουν την ψυχή, και πότε την τρομάζουν!!!.>>
    Του Άγγλου  ιατρού  H.Holland o oποίος πήγε στον Καταρράκτη της Γλίζιανης το Μαρτιο του 1813:
<<ο ποταμός πέφτει από ένα βράχο ύψους  60  ή  70  ποδιών και είναι μοναδικός λόγω του ότι έχει τα ίδια χαρακτηριστικά με τον Κλαύντ στο Κόρρα-Λιν της Σκωτίας,και ο  ποταμός χωρίζεται  καθώς περνά από ιτιές  και άλλους θάμνους,ενώ σε μικρή απόσταση υπάρχουν και άλλοι μικρότεροι (σήμερα δυο τον αριθμό).>>
  Του Ελβετού Α. Schlafli  ιατρού φυσιοδίφη που μας επιφυλάσσει μια θαυμάσια περιγραφή  κατά την επίσκεψή του το Σεπτέμβριο του 1858:
<< ο θόρυβος του με ευν0Ïκό άνεμο και η μεγάλη μάζα νερού πρέπει να ακούγεται σε απόσταση δυο και τρεις ώρες, αυτή τη φορά όμως μόλις γινόταν αντιληπτός από απόσταση δέκα λεπτών της ώρας. Πολύ κοντά του είναι χτισμένος ένας μύλος και μια άθλια ξύλινη γέφυρα που τρέμει σε κάθε βήμα και οδηγεί στα δεξιά του σε δασώδη όχθη.Η μάζα του νερού βροντερή και γεμάτη αφρούς πέφτει σε πλάτος 2-21/2 μέτρων πάνω σε ένα ασβεστολιθικό τείχος 18-20 μέτρων.
  Η βλάστηση τριγύρω πολύ πλούσια από πλατάνια, ιτιές και αμυγδαλιές στις δε πλαγιές του υπάρχει άφθονη χλόη και ο κισσός σκεπάζει τους βράχους>>.
Ο καταρράκτης της Γλίζιανης συμπεριλήφθη επίσης και σε Αγγλικό ταξιδιωτικό οδηγό του 1884 των εκδόσεων Myrray  αναφέροντας ότι: 4 μίλια πριν φτάσουμε στην Ζίτσα είναι ο καταρράκτης όπου ο Καλαμάς πέφτει από ένα βράχο 60 ή 70 πόδια και το σκηνικό τριγύρω του είναι όμορφο. Επίσης αναφορά έγινε και από την αθηναϊκή εφημερίδα (ΩΡΑ)με σχετική ανταπόκριση της από τα Ιωάννινα τον Απρίλιο του 1879.

Ο Καταρράκτης θεωρείται από τα αρχαιότερα χωριά του νομού και ταυτίζεται με το αναφερόμενο στο χρυσόβουλο του Ανδρόνικου Β΄ του Παλαιολόγου που συντάχτηκε στα 1319.
Το 1854 κατά τη γνωστή επανάσταση του Γρίβα το χωριό κάηκε από τους Αρβανίτες του δερβέναγα Σουλεημάν Ταχήρι. Το 1866 φέρεται ιδιοκτησία της Χαϊρής που ήταν στο χαρέμι του Σαντήκμπεη Τατάραγα. Στα 1873 στη γνωστή έκθεση του επισκόπου Βελλάς η Γλύζιανη αριθμούσε 28 οικογένειες και λειτουργούσε σχολείο.

Σήμερα ο Καλαμάς λόγο του σαθρού  και ασβεστόλιθο εδάφους έχει δημιουργήσει πολλούς καταρράκτες και ένα υπέροχο φαράγγι με σπηλιές, που κάθε μια της έχει και το δικό της όνομα όπως Ασκηταριό,Κοκκινόγουβα,Πουρταζά που σε χρόνια δύσκολα χρησίμευσαν και ως καταφύγια των κατοίκων,  και φυσικά γεφύρια, που προσφέρουν φωλιά και ασφάλεια σε σπάνια πουλιά και ζώα. Το μονοπάτι που θα σε ξεναγήσει  θα σε περάσει από την εκκλησία του αγίου Γεωργίου χτισμένη το 1605 με το καμπαναριό της να το βαστάζουν δύο γέρικα πουρνάρια. Πιο χαμηλά βρίσκετε η εκκλησία τη αγίας Παρασκευής που κτίστηκε το 1700, όπως αναφέρεται σε αγιογραφίες του ναού. Λειτούργησε ως μοναστήρι επί πολλά έτη με τα κελιά των μοναχών να σώζονται ως το 1950.
Ο επισκέπτης μας έχει την ευκαιρία να καθοδηγηθεί από τους χάρτες με την χάραξη των μονοπατιών, που βρίσκονται στην είσοδο του χωριού μας. Τα  πολλά είδη χλωρίδας και πανίδας, θα γοητεύσουν όχι μόνο τους φυσιολάτρες και ορειβάτες, αλλά και τον κάθε άνθρωπο που θα έχει την ευκαιρία να το διαβεί.


 

Κυριακή, 30 Ιανουαρίου 2011 16:00

Ιερομνήμη

Το χωριό Ιερομνήμη βρίσκεται βορειοδυτικά των Ιωαννίνων σε απόσταση 40 χλμ., η κτίση του ανάγεται στον 14ο μ. Χ. αιώνα και οφείλει το όνομά της στην γνωστή οικογένεια των Ιερομνημόνων των Ιωαννίνων.

Η περιοχή κατοικούνταν από τα πανάρχαια χρόνια αφού πάνω από το χωριό υψώνονταν οι λόφοι Στσέλυμς (Γυμνόλοφος 812μ. υψόμετρο) και Καστρί όπου υπάρχουν ερείπια από αρχαία πόλη κυκλώπεια τείχη.

Από άποψη φυσικής ομορφιάς πρόκληση για τον επισκέπτη, αποτελούν οι δύο ιστορικές πηγές που τα νερά τους πότιζαν τον κάμπο. Ο «Νηστικός» γεμάτος σκιερά πλατάνια και η «Νεροτριβιά» που το όνομά της δείχνει ότι εκεί λειτουργούσε πριν αιώνες νεροτριβή. Με τα νερά του Νηστικού λειτουργούσε ο νερόμυλος του χωριού κτίσμα του 19ου αιώνα και το 1945 λειτουργούσε το μοναδικό στην περιοχή υδροηλεκτρικό εργοστάσιο για τις ανάγκες του χωριού. Εκεί υπάρχουν και δυο μικρά γεφύρια.

Το συγκρότημα «μύλος- νεροτριβή- μαντάνια» και τα γεφύρια χαρακτηρίστηκαν ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο.

 

Κυριακή, 30 Ιανουαρίου 2011 15:58

Βροντισμένη

Μικρό χωριό του Δήμου κοντά στην Μονή Βελλάς, με λίγους μόνιμους κατοίκους. Οι περισσότεροι διαμένουν στα Ιωάννινα και αρκετοί στην Αθήνα. Έχει έκταση 3 τ. χλμ. και είναι χτισμένη σε υψόμετρο 430μ. πάνω σε λόφο με καταπληκτική θέα στην κοιλάδα του Καλαμά.

Το όνομα του χωριού είναι ελληνικό και λέγεται πως πήρε αυτό το όνομα από τους πολλούς κεραυνούς που πέφτουν συχνά στην περιοχή, ή κατ΄ άλλη εκδοχή από κάποια γυναίκα κεραυνοβολημένη σε τόπο και χρόνο που δεν είναι γνωστά. Πότε κατοικήθηκε για πρώτη φορά δεν είναι γνωστό.

Μνημονεύεται στο βιβλίο συγκομιδής της Μονής Σωσίνου. Πρόκειται για ένα βιβλίο το οποίο κατέγραφε από το 1742 μέχρι το 1838 τις ποσότητες προϊόντων που παρέδιδαν κάθε χρόνο στο μοναστήρι τα γύρω χωριά με βάση τη συγκομιδή τους.

Ανατολικά του χωριού εκτείνεται, κατακόρυφα σχεδόν, το βουνό με υψηλότερη κορυφή την «Τσούκα», κατάφυτο από δάση πουρναριού, όπου υπάρχουν σε καλή κατάσταση Πελασγικά τείχη, στο Καστρί. Εκεί χτίστηκε το «παλιό χωριό», το 1864.

Κυριακή, 30 Ιανουαρίου 2011 15:57

Αρετή

Η παλαιά ονομασία του χωριού ήταν «Γκρίμπιανη», σλαβική λέξη που σημαίνει «απόκρημνος τόπος».

Ο παλαιός οικισμός «Παλαιογκρίμπιανη» βρίσκεται ψηλά στις πλαγιές του Κασιδιάρη που βρίσκονται πλέον τα ερείπιά του.

Το χωριό κατοικήθηκε ιδίως μετά την παραχώρησή του από τον Δεσπότη Ιωαννίνων Ιζαού στον επίσκοπο Βελλάς για κατοικία το 1385.

Κυριακή, 30 Ιανουαρίου 2011 15:55

Ωραιόκαστρο

Το χωριό Ωραιόκαστρο είναι χτισμένο κοντά στις πηγές «Γκλάβας» από τις οποίες σχηματίζεται ο ποταμός Γορμός, ένας από τους κυριώτερους παραπόταμους του Καλαμά. Κοντά στο χωριό βρίσκεται ο καταρράκτης στην θέση «Δέση», σε μια περιοχή με πλούσια βλάστηση, καθώς και ένας νερόμυλος και δύο νεροτριβές, το πέτρινο τοξωτό κατωγέφυρο Ωραιοκάστρου αλλά και αρχαιολογικοί χώροι όπως τα ερείπια της ακρόπολης Ωραιοκάστρου, τα ερείπια μονής και ναϋδρίου και προϊστορικοί ταφικοί τύμβοι και οικιστικά λείψανα που χρονολογούνται από την Ύστερη Χαλκοκρατία έως την Ελληνιστική περίοδο, που φανερώνουν την σημασία της περιοχής κατά την αρχαιότητα. Από τον λόφο που βρίσκονται τα ερείπια της ακρόπολης Ωραιοκάστρου (θέση «Κάστρο») υπάρχει πανοραμική θέα προς τον καταρράκτη και όλη την γύρω περιοχή, μέχρι και τους επιβλητικούς ορεινούς όγκους της Τύμφης. 

Κυριακή, 30 Ιανουαρίου 2011 15:54

Ρουψιά

Αξιόλογη είναι η εκκλησία των Εισοδίων της Θεοτόκου με το ξυλόγλυπτο τέμπλο. Ενδιαφέρον για τον επισκέπτη παρουσιάζει το εξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής καθώς και το δάσος της Ρουψιάς.

Η περιοχή έχει ενταχθεί στους επιστήμονικούς καταλόγους του ΥΠΕΧΩΔΕ για το δίκτυο NATURA ως ‘Περιοχή Ιδιαίτερου Ενδιαφέροντος’.

Κυριακή, 30 Ιανουαρίου 2011 15:53

Παλαιόπυργος

Γενικά στοιχεία

O Παλαιόπυργος ανήκει στον Δήμο Πωγωνίου σαν χωριό της Δημοτικής Ενότητας Ανω Πωγωνίου. Απέχει οδικώς απο τα Ιωάννινα 66 χλμ, και απο την Κόνιτσα 45 χλμ.

Ιστορία

Στην Ήπειρο ο Ελληνισμός εμφανίζεται από το 2100 π.Χ. σύμφωνα με τα αρχαιολογικά ευρήματα. [1]. Oι Ηπειρώτες συμμετείχαν σε μεγάλο βαθμό στις υποθέσεις των άλλων ελληνικών φυλών, παρότι ήταν απομακρυσμένοι λόγω της δύσκολης ορεινής περιοχής.

Το Πωγώνι θεωρείται κοιτίδα των Μολοσσικών φυλών. Καταρχήν, στους προϊστορικούς και στους πρώτους ιστορικούς χρόνους η περιοχή δεν ονομαζόταν «Πωγώνι». Το όνομα αυτό πιθανόν να το απέκτησε πολύ αργότερα στην βυζαντινή εποχή (7ος αιώνας μ.Χ.). Στην Αρχαία εποχή φαίνεται ότι αποτελούσε τμήμα της χώρας των Μολοσσών, του ηπειρωτικού φύλου που συνέδεε την καταγωγή του με τον ομηρικό Αχιλλέα και τους γενναίους Μυρμηδόνες του και που χάρισε στην ανερχόμενη μακεδονική δύναμη τη βασίλισσα Ολυμπιάδα, μητέρα του Μ. Αλεξάνδρου ( 4ος αιώνας π.Χ.). Αυτό φαίνεται και από το μεγάλο πλήθος θέσεων με επιφανειακά λείψανα από την προϊστορική εποχή και τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους. Συστάδες τύμβων (δύο συνοικισμοί κυβωτιόσχημων τάφων) που ανακαλύφθηκαν από τον αρχαιολόγο Η.Ανδρέου, στη θέση Παλιουριά και Πλάση του Παλαιόπυργου, στην δεξιά όχθη του ποταμού Γορμού - μιλούν για μια συνήθεια ταφής των νεκρών που έχει τη ρίζα της στη Ρωσική στέπα.

Από το Πωγώνι πέρασε ο βασιλιάς της Ηπείρου Πύρρος για να φθάσει στην Ιταλία και να απειλήσει τότε την Ρώμη (3ος αιώνας). Τον ίδιο δρόμο (Κακκαβιά-Καλπάκι) ακολούθησαν και οι Ρωμαίοι (Ρωμαϊκή κατάκτηση 167 π.Χ.) και παρέδωσαν 70 πόλεις των Μολοσσών στα στρατεύματα τους για λεηλασία.

Εδώ θα ιδρύσει ο Βυζαντινός αυτοκράτορας Κωνσταντίνος ο Πωγωνάτος, επιστρέφοντας από στρατιωτικές επιχειρήσεις στην ιταλική χερσόνησο, την Πωγωνιανή και θα ανοικοδομήσει εκ βάθρων την μονή της Μολυβδοσκέπαστου (7ος αιώνας μ.Χ.).

Από την περιοχή θα περάσουν πολλών ειδών εισβολείς και κατακτητές (Νορμανδοί, Σέρβοι, Αλβανοί, Τούρκοι και τελευταίοι οι Γερμανοί). Στόχος τους είναι ο ελέγχος της περιοχής αλλά οι Πωγωνήσιοι θα αντιστέκονται στο πέρασμα των αιώνων. Ο Κακόλακκος ήταν η παλιά πρωτεύουσα του Πωγωνίου-έδρα του Μ.Μπότσαρη. Στον Κακόλακκο υπάρχει η εκκλησία του Αγίου Δημητρίου με το ιδιαίτερης αξίας τέμπλο της που είναι προσφορά της οικογένειας των Μποτσαραίων.

Στον Παλαιόπυργο (παλαιότερη ονομασία Μέβγεζα) ο Κούρτ πασάς είχε την «Κούλα» του (ένα κτίριο δηλαδή που συγκεντρώνονταν ένα μέρος της παραγωγής) και εδώ κατοικούσε ο «Μουτεσσαρίφης» (συλλέκτης φόρων) του Αλή Πασά. Στην θέση αυτή οι Παλαιοπυργίτες γκρέμισαν την «Κούλα» και έχτισαν την σημερινή αξιόλογη κεντρική εκκλησία του χωριού- αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου- με χρηματοδότηση των αδερφών Ιωάννη, Βασιλείου και Δημητρίου Παναγιώτου [2].

Αρχιτεκτονική

Στην περιοχή υπάρχουν οικισμοί παραδοσιακής ιδιομορφίας. Χαρακτηριστικό των οικισμών είναι το γκρίζο χρώμα από την χρήση της πέτρας που χρησιμοποιήθηκε πολύ στα σπίτια, στις στέγες στα δάπεδα, στο στρώσιμο των αυλών και στους δρόμους. Έτσι τα σπίτια των χωριών δένονται με αρμονία με το περιβάλλον. Επειδή η περιοχή είναι αγροτική τα σπίτια διατηρούν το σχήμα της αγροτικής αρχιτεκτονικής, δηλαδή είναι διώροφα πέτρινα με τετράριχτες στέγες και ομοιόμορφες αυλόπορτες και με ψηλούς τοίχους στις αυλές για προστασία. Παλαιότερα στις πλακόστρωτες αυλές τους άρμεγαν τα γιδοπρόβατα πριν τα μαντρώσουν στο κατώγι (ισόγειο). Το κατώγι χρησιμοποιούνταν επίσης και σαν αποθηκευτικός χώρος για τα βαρέλια με το κρασί, το τυρί και τα ξύλινα αμπάρια με το σιτάρι. Στον όροφο πάνω από το κατώγι υπήρχε το μαντζάτο (καθιστικό), τον οντά (σαλόνι), το μαγειριό (κουζίνα) και τα υπνοδωμάτια. Οι χαλέδες (τουαλέτες) βρίσκονταν έξω από το σπίτι στον κήπο κάτι που φαίνεται και σήμερα στα παλιά σπίτια. Οι οικοδομές είναι προσαρμοσμένες στο κλίμα και στις απλές λειτουργίες της πατριαρχικής οικογενειακής ζωής των γεωργών και των κτηνοτρόφων κατοίκων τους. Κάθε σπίτι είχε το αλώνι και την αχυροκαλύβα του σε κάποιο χωράφι που υπήρχε δυνατό ρεύμα αέρα. Εκεί υπήρχαν στημένες οι θημωνιές με χόρτο ή άχυρο γύρω από ένα ψηλό πάσαλο. Τα σπίτια είναι χτισμένα σε μαχαλάδες(γειτονιές) το ένα κοντά στο άλλο για προστασία και ασφάλεια από τους ληστές, άλλα γύρω από την εκκλησία άλλα γύρω από το σχολείο, την πλατεία και το καφενείο. Οι εκκλησίες παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Η κύρια είσοδος είναι μικρή και τοξωτή προστατεύεται από κιονόκτι στο νάρθηκα και βρίσκεται στο νότιο τμήμα του ναού. Εσωτερικά διαιρείται σε δύο μέρη με τον γυναικονήτη να καταλαμβάνει το δυτικό τμήμα του ναού. Το τέμπλο είναι ξυλόγλυπτο άφθαστης τέχνης με πολύ αξιόλογες παλιές εικόνες. Τα καμπαναριά έχουν ιδιόμορφο σχήμα. Παρεκκλήσια υπάρχουν αρκετά και λειτουργούνται στις γιορτές τους με γλέντια και πανηγύρια. Στον Παλαιόπυργο (στη θέση Γκρέτση) βρίσκονται δύο νερόμυλοι, νεροτριβή, ένα πέτρινο τοξωτό γεφύρι και μονοπάτια που έχουν χαρακτηρισθεί διατηρητέα μνημεία.

Περιβάλλον

Χλωρίδα

Στο Πωγώνι υπάρχουν ως επί το πλείστον δάση με βελανιδιές και μάλιστα σε αρκετές ποικιλίες. Επίσης υπάρχουν και άλλα δέντρα όπως κρανιές, γράβοι, πλατάνια, γκορτσιές, κουτσουπιές, λεύκες, τιές, βουζιές, κουμαριές, καστανιές, κέδρα, αγριο-κερασιές μουριές, κληματαριές κ.ά. Υπάρχουν ακόμα οπωροφόρα δέντρα τα οποία σπάνια βρίσκονται σε άλλες περιοχές όπως είναι οι μπουμπουνιές (μοιάζουν με αχλαδιές), οι σουρβιές. Στην Νεμέρτσικα υπάρχει πλήθος αρωματικών φυτών όπως είναι το τσάι του βουνού, η ρίγανη, η λεβάντα, ο δυόσμος, η μέντα, το χαμομήλι, ο αμάραντος και μεγάλη ποικιλία αγριοπανσέδων.

Πανίδα

Στα δάση της περιοχής ζουν αρκετά είδη ζώων όπως λύκοι, αγριογούρουνα, λαγοί, σκίουροι, κουνάβια, αλεπούδες, ζαρκάδια και πιο σπάνια αρκούδες. Παλαιότερα υπήρχαν όλα αυτά σε αφθονία και οι κάτοικοι της περιοχής ζούσαν και από το κυνήγι. Σήμερα δεν υπαρχουν σε τόσο αφθονία. Αρκετά είδη πτηνών θα βρούμε στην περιοχή όπως είναι τα κοτσύφια, οι κίσσες, οι αετοί, τα γεράκια, οι καρακάξες, οι μπεκάτσες,τα αηδόνια, τα σπουργίτια, τα κοράκια, οι κουρούνες, τα πετροχελίδονα, οι φάσες, ο κούκος, ο γκιώνης κ.ά.

Παραπομπές

  1. Ομηρος , Ηλιάδα - Οδύσσεια
  2. Δ. Κεραμίδας, «Μέβγεζα»
Κυριακή, 30 Ιανουαρίου 2011 15:52

Κεφαλόβρυσο


Το χωριό κάηκε από τους Γερμανούς, όμως οι κάτοικοί του το ξανάχτισαν από την αρχή και σήμερα αποτελεί ένα από τα πιο ζωντανά της ακριτικής επαρχίας, έχοντας όλα τα χαρακτηριστικά μιας ακμάζουσας κωμόπολης. Είναι ένα απο τα σημαντικότερα οικονομικά κέντρα της περιοχής καθώς διαθέτει εργοστάσιο μεταλοτεχνίας και πολές κτηνοτροφικές μονάδες. Είναι χτισμένο σε υψόμετρο 660μ, στους πρόποδες της Νεμέρτσικας (Μερόπης), η οποία καλύπτει τις ανάγκες των κατοίκωνκτηνοτρόφων ως απέραντος βοσκότοπος.

Κυριακή, 30 Ιανουαρίου 2011 15:51

Κάτω Μερόπη

Τα Φραστανά, Κάτω Μερόπη από το 1928, είναι ακριτικό χωριό της Επαρχίας Πωγωνίου του Νομού Ιωαννίνων, κοντά στα σύνορα με τη Βόρεια Ήπειρο (Αλβανία). Έχει μακραίωνη ιστορία. Βρίσκεται βορειοδυτικά των Ιωαννίνων και της αρχαίας Δωδώνης, στο ριζό της νοτιοανατολικής πλευράς του ορεινού συγκροτήματος Νεμέρτσικα και σε υψόμετρο 750μ. Η οδική απόσταση από τα Ιωάννινα είναι 65 χιλιόμετρα. Η κοινοτική περιοχή, που έχει έκταση σχεδόν 20.000 στρέμματα , κατέχει σημαντικό μέρος της κοιλάδας του Άνω Γορμού, η οποία ορίζεται από τις πλαγιές της Νεμέρτσικας και του Κουτσόκρανου. Το ανατολικότερο σημείο της περιοχής βρίσκεται σε οδική απόσταση τεσσάρων χιλιομέτρων από το κέντρο του χωριού στο ύψωμα Ντομπόρι κοντά στην Πηγή Κεφαλοβρύσου. Το δυτικότερο σημείο είναι η τοποθεσία Ποτσόνο, μικρή πηγή, στα σύνορα με την περιοχή του Παλαιοπύργου και σε απόσταση περί τα 1.500μ.Το νοτιότερο όριο αποτελεί ο Γορμός, μικροπόταμος που χύνεται στον Καλαμά και σε απόσταση 3 – 4 χιλιόμετρα. Τέλος το βορειότερο όριο βρίσκεται στο βουνό, στο τοπωνύμιο Κερασιές και σε υψόμετρο περί τα 1.200μ. Η Κάτω Μερόπη έχει κατά προσέγγιση βόρειο γεωγραφικό πλάτος 40ο – 02’ και ανατολικό μήκος 20ο – 46’.Η Κάτω Μερόπη κατείχε το 1928 τη δεύτερη θέση μετά το Βασιλικό ανάμεσα στις εννέα κοινότητες του Άνω Πωγωνίου, που βρίσκονται στην κοιλάδα του Άνω Γορμού (Κακόλακκος, Μερόπη, Παλαιόπυργος, Κάτω Μερόπη, Κεφαλόβρυσο, Βασιλικό, Ρουψιά, Άγιος Κοσμάς και Ωραιόκαστρο) ως προς τους παρακάτω δείκτες: Πληθυσμός: 498 άνθρωποι (13,9%), εδαφική έκταση 20 τετρ. χλμ. (20.000 στρέμματα) (14%), καλλιεργούμενες εκτάσεις 2.400 στρέμματα (17,8%) παραγωγή σιτηρών και σταφυλιών δεύτερη θέση μετά το Βασιλικό.

Οι ρίζες του χωριού φτάνουν ως την αρχαιότητα. Στο σημερινό κέντρο του κατοίκησαν Έλληνες Μολοσσοί περί τα μέσα του 11ου αιώνα π.Χ. και ίδρυσαν κάποιον οικισμό. Πολύ αργότερα, τον 4ο – 3ο αιώνα π.Χ., όταν στην Ήπειρο το κράτος των Μολοσσών προχωρούσε προς την πρόοδο, δημιουργήθηκαν εδώ νεώτεροι οικισμοί, ο ένας ανατολικά στο χώρο ανάμεσα στον Αϊ Νικόλα και τον Αϊ Θανάση και ο άλλος πολύ δυτικά στην πλαγιά του Παλαιόκαστρου. Πιθανότατα πολύ αργότερα αναγκάστηκαν να μετακινηθούν πληθυσμοί από τους αρχαίους οικισμούς της παραποτάμιας ζώνης (Βαρβάρα, Γκλάβα, Παλιοκκλήσι) στο χώρο του σημερινού χωριού. Για το χρόνο της μετακίνησης αυτής και τις αιτίες, διατυπώνονται διάφορες απόψεις.

Η Κάτω Μερόπη, χωριό με μακραίωνη ιστορία, έχει ρίζες στην αρχαιότητα. Αυτό προκύπτει από αρχαιολογικές μαρτυρίες καθώς και από την παράδοση. Από αρχαίους οικισμούς που εντοπίστηκαν γύρω από το χωριό, πιθανότατα δημιουργήθηκε ένα βυζαντινό κεφαλοχώρι (Πολίχνη;) με όνομα μεταβαλλόμενο (Βέρτζιανη – Φραστανά). Στα ύστερα βυζαντινά χρόνια μέχρι και τους δύο πρώτους αιώνες της τουρκοκρατίας (1431 – 1625) το μεγαλοχώρι παρουσίαζε ορισμένη ανάπτυξη, στο μέτρο βέβαια της τότε εποχής. Προς τα τέλη του 17ου αιώνα επήλθε μεγάλη καταστροφή. Στο χωριό παρέμειναν ελάχιστες οικογένειες φτωχολογιάς. Από τις αρχές του 18ου αιώνα ως τις αρχές του 19ου αιώνα το χωριό δοκίμασε πολλά δεινά από τις επιδρομές μπέηδων και αγάδων, από σιτοδείες και επιδημίες πανώλης με μαζικούς θανάτους. Ωστόσο δεν χάθηκε. Στα μέσα του 19ου αιώνα ο πληθυσμός ήταν γύρω στα 300 άτομα. Το μαζικό ταξίδεμα των ανδρών στην Κωνσταντινούπολη έφερα μία βαθμιαία αυξανόμενη προοδευτικά κίνηση και αύξηση του πληθυσμού. Μετά την απελευθέρωση από τον τουρκικό ζυγό το 1913 συνεχίστηκε ο προοδευτική πορεία, ιδιαίτερα τα χρόνια 1923 – 1940, οπότε το κέντρο των ταξιδεμένων μεταφέρθηκε από την Κωνσταντινούπολη στη Θεσσαλονίκη κ.α. Στα μεταπολέμια χρόνια, παρά την απότομη μείωση του πληθυσμού, έγιναν πολλά έργα μικρά και μεγάλα και διαμορφώθηκε εντυπωσιακά τοπ κέντρο του χωριού. Παρουσιάζει αξιόλογο αρχαιολογικό και τουριστικό ενδιαφέρον.

Στο χώρο της σημερινής περιοχής της Κάτω Μερόπης υπήρχαν στην αρχαιότητα διάσπαρτοι οικισμοί, κυρίως στην παραποτάμια ζώνη. Απ’ αυτούς προήλθε πιθανότατα ο οικισμός που στην ιστορική διαδρομή είχε μεταβαλλόμενο όνομα (Βέρτζιανη – Φραστανά – Κάτω Μερόπη). Στη Βυζαντινή και μεταβυζαντινή περίοδο τα Φραστανά είχαν αξιόλογη επιρροή. Μαζί με τη Διπαλίτσα αποτέλεσαν το βυζαντινό δίπτυχο στην περιοχή. Το 16ο – 17ο αιώνα τα Φραστανά κατείχαν την τρίτη θέση ως προς των αριθμό οικογενειών στο Πωγώνι μετά τη Διπαλίτσα και την Καστάνιανη. Στα χρόνια αυτά διακρίνονταν για σχετική οικονομική ακμή και πολιτισμική άνθιση. Προς το τέλος του 17ου αιώνα, το μεγάλο χωριό καταστράφηκε από επιδρομή αλλοφύλων, αλλά δεν ερημώθηκε εντελώς. Αργότερα το έπληξαν βαρβαρικές επιδρομές, λοιμώδεις επιδημίες και σιτοδείες. Ωστόσο στάθηκε στα πόδια του. Λειτουργούσε κρυφό σχολειό.

Τον 19ο αιώνα, σημειώνεται μια βαθμιαία ανοδική πορεία. Στις αρχές του αιώνα συμμετέχει στις δραστηριότητες της Φιλικής Εταιρίας με τη δράση του Γιαννάκη Γραμματικού που συνεργάζεται με το Μάρκο Μπότσαρη. Στα 1816 – 1820 χτίζεται η μεγάλη κεντρική εκκλησία. Εκπρόσωπος των Φραστανών συμμετέχει στη σύσκεψη, που έγινε στη Βήσσανη το 1854, για την οργάνωση εξέγερσης στο Πωγώνι κατά των Τούρκων με εντολή του Θεοδώρου Γρίβα.

Μετά το μαζικό ταξιδεμό των αντρών στην Κωνσταντινούπολη ενισχύεται οικονομικά και πολιτισμικά το χωριό. Χτίζεται το 1862 διώροφο σχολικό κτίριο αμέσως νότια της εκκλησίας, το μεγαλύτερο τότε στα γύρω χωριά. Από τότε λειτουργεί κανονικά δημοτικό σχολείο με εκσυγχρονισμένο πρόγραμμα και διδακτικό προσωπικό.

Διαμορφώνεται το ενιαίο κέντρο του χωριού. Πολλά νέα μεγάλα πέτρινα σπίτια, αμφιθεατρικά χτισμένα, συμπληρώνουν την ανοδική πορεία. Γίνονται και άλλα έργα. Παράλληλα αναπτύσσεται και η αγροτική παραγωγή σε διάφορους τομείς, όπως η σιτοπαραγωγή, η ποιοτική καλλιέργεια του καλαμποκιού, η κτηνοτροφία, η αμπελουργία, η οπωροφόρα δεντροκομία, η σηροτροφία, η μελισσοκομία.


Μετά την απελευθέρωση το 1913 από τον Τουρκικό ζυγό, συνεχίζεται η ανοδική πορεία μέχρι το 1940 και συντελούνται αξιόλογες θετικές εξελίξεις στον παραγωγικό, κοινωνικό και πολιτισμικό τομέα. Το χωριό σφύζει από ζωή. Σημαντική ήταν η συμμετοχή στο ηρωικό έπος 1940 - 1941 και στην Εθνική Αντίσταση 1941 – 1944.
Από τον 19ο αιώνα και ιδιαίτερα ως τα μέσα το 20ου αιώνα διευρύνονται οι σχέσεις και οι δεσμοί με τα χωριά και κωμοπόλεις του Πωγωνίου, με ορισμένα χωριά της Κόνιτσας και με τα μεγάλα αστικά κέντρα.

Σήμερα η Κάτω Μερόπη, παρά τη βαθμιαία εγκατάλειψή της από το 90% του πληθυσμού που εγκαταστάθηκε μόνιμα κυρίως στη Θεσσαλονίκη, την Αθήνα και τα Ιωάννινα, και παρά τις βαρύτατες συνέπειες του εμφυλίου, παρουσιάζεται ανακαινισμένη. Έγιναν μεταπολεμικά μια σειρά μικρά και μεγάλα έργα από την Πολιτεία, την Αδελφότητα, την Κοινότητα και του συγχωριανούς. Διαμορφώθηκε εκσυγχρονιστικά το κέντρο της. Κατασκευάστηκαν πολλές θερινές κατοικίες. Εξασφαλίστηκε η κανονική ύδρευση με εσωτερικό οικιακό δίκτυο, δίκτυα παροχής ηλεκτρενέργειας και τηλεφωνικής σύνδεσης, λειτουργία ξενώνα με σύγχρονο εξοπλισμό καθώς και εντευκτηρίου και κυλικείου. Λειτουργεί καθημερινά λεωφοριακή γραμμή με τα Ιωάννινα. Τους μήνες του καλοκαιριού το χωριό σφύζει και πάλι από ζωή. Ιδρύθηκε αρχαιολογικός χώρος.

Από τη δεκαετία του 1930 και κυρίως τις τελευταίες δεκαετίες πληθαίνουν οι διπλωματούχοι πανεπιστημιακών σχολών, αυξάνεται το επιστημονικό και τεχνικό δυναμικό. Οι καθηγητές, γιατροί και μηχανικοί, φτάνουν τους 40, το 60% του συνόλου. Αναδείχτηκαν ένας εισαγγελέας πρωτοδικών, ένας διπλωμάτης – πρόξενος, ένας πανεπιστημιακός μαθηματικών και ένας ταξίαρχος.

Ο αρχαιολογικός χώρος, τα άλλα ιστορικά μνημεία και το εντυπωσιακό φυσικό τοπίο, προκαλούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και προσδίδουν στην Κάτω Μερόπη αξιόλογη αρχαιολογική και τουριστική σπουδαιότητα.


Αυτή είναι η Κάτω Μερόπη στη μακραίωνη διαδρομή της.

Βρίσκεστε εδώ: Home Πόθεν εσχες Διαχειριστής